Tarihsel Bir İnceleme Alanı Olarak Edeb/Adab

Tarihsel Bir İnceleme Alanı Olarak Edeb/Adab

İslam medeniyetinin hakim olduğu coğrafyada yapılan tarih ve toplum incelemeleri adab literatürü olarak anılan ve kökleri İslam öncesi Hintçe, Yunanca ve Pehlevice eserlere dayanan bir edebî türü göz önüne serer. Kavramsal arka planında bu tür zihinsel, estetik ve davranışsal bir çerçeve olarak edeb kavramını referans alır. Belli bazı alanlarda ideal insan davranışına ulaşmak için gerekli görülen kurallar bütününü anlatır. Bir başka deyişle adab/edeb pratik, ahlaki ve eğitici unsurlardan oluşan, belirli durumlar veya çevrelerde uygun davranmayı öğrenmesi gereken bir kişinin uyacağı kurallar bütünü olarak tarif edilebilir. Temel prensip olan her konuda itidalli/ölçülü olmak kişiyi düşüncede, sözde ve eylemde ince ve yetkin bir hale getirir. Böylece adab/edeb düşünsel olanla pratik olanın bağlantısını kurarken insan/toplum davranışının anlaşılması için çok değerli bir imkan sunar.

Adab/edeb olguları hayattaki kapsayıcılıkları ile ters orantılı bir şekilde oldukça az incelenmişlerdir. Kapsadıkları alanlara örnek vermek gerekirse kadılık, müftülük, katiplik gibi görev temelli tanımlanmış alanlar, filoloji, tıp, astroloji ve müzik gibi hem bilgi açısından disiplin haline gelmiş hem kişiyi özel hayatında ilgilendiren alanlar, ya da meclis, hamam gibi hayatın yaşanışı ile ilgili alanlar gösterilebilir. Yani adab/edebin alanı toplumsal olanda kişisel olana uzanan bir yelpazede hayatın çok çeşitli alanlarını ilgilendirir. Kavramsal bağlantıları oldukça geniş olan adab/edebin incelenmesine mümkün kılmak için bazı sınırlandırmalar yapmak gereklidir. Bu sebeple Adab Literatürü Çalıştayı’nda (AdabÇa) çeşitli disiplinlerden gelen yazar/düşünürler tarafından yazılmış (katipler, kadılar, müftüler, müzisyenler, vd.), adab/edeb kavramının görünür olduğu farklı eser/düşünceleri ele alacağız.

Bu amaç doğrultusunda tarihin çeşitli dönemlerinde adab/edeb anlayışını analitik bir çerçevede incelemek için araştırmacıları bir araya getirmeyi ve konunun hem bütüncül hem de metinler arası yaklaşımlarla tartışılmasını hedefliyoruz.

09:30-10.00

Açılış

10:00 –11:10

I. Oturum

Oturum Başkanı - Tartışmacı: Ertuğrul Ökten

Selahattin Polatoğlu, “İslam Dünyasında Kâtibin Adabına Dair Eserlerin Ortaya Çıkışı, Muhtevası ve Tarihsel Değeri”

Levent Öztürk, “Edebü't-Tabib Literatürü”

11:30 –12: 40

II. Oturum

Oturum Başkanı - Tartışmacı: İsmail Emre Pamuk

Zeynep Y. Abbasoğlu, “Hunyâgerân ya da Râviyân-ı Şâirân: Onbirinci-Onbeşinci Yüzyıllarda Müzisyenlerin Meclis Adabı Üzerine

Cevat Sucu, “Acaib İlmi ve Edeb: Aceb’ül-Üccab’ı Entelektüel ve Kültürel Edeb Rehberi Olarak Düşünmek”

12.40 – 13.45

Yemek Arası

Yemek ve Çay Arası

13:45 – 14:55

III. Oturum

Oturum Başkanı - Tartışmacı: Levent Öztürk

Barış Ekiz, “Moğol-Sonrası Edeb’i Tanımlamak: Osmanlı Ulemasının Hümanistik İdealleri”

Ertuğrul Ökten, “Timuri dünyada ‘edeb’in yansımaları

14:55 – 15:15

Çay Arası

Çay Arası

15:15 – 16:25

IV. Oturum

Oturum Başkanı- Tartışmacı: Cevat Sucu

Mustafa Altuğ Yayla, “Lamii Çelebi’nin Rum’daki Edebe Katkısını Nefehatü’l-Üns Tercümesi Üzerinden Düşünmek”

İsmail Emre Pamuk, “Muhtelit Tabakalar ve Negatif İçerikli Âdâb Metinleri yahut XVI. Yüzyılın İkinci Yarısında İki Edibin Benzer Anlatıları”

16:30 – 17:00 Kapanış

Genel Değerlendirme ve Kapanış

 

Düzenleme Kurulu

Ertuğrul Ökten, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi

Abdulkadir Macit, Kocaeli Üniversitesi

Ahmet Köroğlu, İstanbul Üniversitesi

Yusuf Sefa Selvi, Marmara Üniversitesi

Sekretarya

Zeynep Y. Abbasoğlu, Koç Üniversitesi

Raportör

Cankat Kaplan

Mehmet İlkay

Yunus Ballı