İhtisas Çalışmaları - Güz 2026 I. Dönem
İLEM, genç araştırmacılara akademik bir ortam sunmayı ve ilmi gelişimlerine katkıda bulunmayı Güz 2026 I. Döneminde de sürdürüyor. Bu dönem açılacak derslerle farklı disiplinlerde yürütülen araştırmaların tartışmaya açılacağı bir zemin sunarken; katılımcıların akademik çalışmalara daha aktif şekilde katılmalarını hedeflemektedir.
İLEM İhtisas Çalışmaları, dersler aracılığıyla katılımcıların güncel akademik meseleler üzerine düşüncelerini derinleştirmeyi ve literatüre hâkimiyetlerini pekiştirmeyi amaçlıyor Böylece öğrencilerin hem metodolojik donanımlarını güçlendirmeleri hem de akademik tartışmalarda yeni perspektifler kazanmaları hedeflemektedir.
İlgili alanlarda araştırma yapmak isteyen öğrenciler için yol gösterici olmayı amaçlayan İLEM İhtisas Çalışmalarının bu dönemine siz de katılarak, akademik dünyanın bir parçası olabilirsiniz.
Programa lisansüstü öğrenciler ile ilgili konularda yetkinliğe sahip lisans öğrencileri de başvurabilir.
2026 Güz takviminin I. döneminde farklı disiplinlerden toplamda 3 ders ve 1 okuma grubuna başvuru kabul edilecektir. Derslere dair ayrıntılı bilgilere aşağıdaki başlıklardan ulaşabilirsiniz.
Katılmak istediğiniz her ders için tek tek başvuru yapmalısınız. Dersler yüz yüze gerçekleştirilecek olup 4-6 hafta boyunca İLEM’in Üsküdar Aziz Mahmut Hüdayi mahallesindeki merkezinde devam edecektir.
Son başvuru tarih 25 Ekim 2026’dır.
Programa lisansüstü öğrenciler ve konuya dair birikimi olan lisans düzeyi öğrenciler başvurabilir.
1-
Elmalılı Okumaları
Yürütücü: Murat Kaya
Başlangıç: 27 Ekim Salı 15:00-16:30
5 Hafta (Dersler iki haftada bir aynı gün ve saatte yüz yüze olacak şekilde gerçekleşecektir.)
Programımız “ilmiye sınıfının nâsiye-i pâki, medâr-ı iftihârı” Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ı daha yakından tanıyarak Hak Dini Kur’ân Dili tefsirinden bazı bölümlerin ve makalelerinden bir kısmını okumak, seçilen konuları onun görüşleri etrafında tahlil etmek maksadıyla yapılacaktır. Program, önceden belirlenen metinlerin birlikte okunup müzakere edilmesi usulüyle icra edilecektir. Programa katılacak arkadaşların, belirlenen metni önceden okuyarak konuya hazırlık yapması derslerin verimini artıracaktır. Metinler Arapça ve Klasik Türkçe (Osmanlıca) olmakla birlikte, her birinin günümüz Türkçesine aktarılmış halleri mevcuttur. Katılımcılar kaynakların bu versiyonlarından da istifade edebilirler.
Program sonunda katılımcılar Elmalılı’nın ilmî, felsefî ve edebî derinliğine yakından şâhit olarak üslûbuna âşinâlık kazanacaklar ve sonraki araştırmalarında onun eserlerinden daha fazla istifade etme imkânı elde edeceklerdir. Bunun yanı sıra Osmanlı’nın son döneminde tartışılan dinî, ilmî, siyâsî, felsefî ve güncel bazı konulara vukuf kesbedecek, felsefî bakış açısının tefsire nasıl tatbik edildiğini gözlemlemiş olacaklar.
2-
Sanat ve Tasavvufta Müşterek Semboller
Yürütücü: Belkıs Doğan
Başlangıç: 3 Kasım Salı 17:00-18:30
5 Hafta (Dersler iki haftada bir aynı gün ve saatte yüz yüze olacak şekilde gerçekleşecektir.)
Sanat ve mimarî, bir medeniyetin sahip olduğu maddî ve manevî birikimin en belirgin biçimde görünürlük kazandığı alanlar arasındadır. Geçmişten günümüze ulaşan tarihî yapılarda tercih edilen malzeme ve uygulanan teknikler maddî kültürün izlerini taşırken, bezeme öğeleri ise ait oldukları dönemin inanç ve düşünce dünyasına ilişkin ipuçları sunmaktadır. Nitekim sanat, toplumların yaşadıkları mekânları estetik unsurlarla donatmalarının ötesinde daha kapsamlı bir anlam dünyasına sahiptir. Söz konusu anlam dünyası, sanatkârın tahayyülünü biçimlendiren düşünce ve tefekkür zemininden beslenmektedir. Ders kapsamında, İslâm mimarisinde öne çıkan bitkisel, nesnel ve figüratif bezeme unsurlarının dinî ve tasavvufî metinlerle ilişkisi ele alınacaktır. Böylece mimarî tezyinatta yaygın biçimde kullanılan motif ve figürlerin yalnızca biçimsel ve betimleyici özellikleriyle değil, taşıdıkları anlamlar çerçevesinde de tanımlanması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda ayna, kapı ve mizan gibi tasavvuf kaynaklarında mecazi anlatım vasıtası olarak kullanılan nesnelerin İslâm sanatındaki tezahürleri somut örnekler üzerinden değerlendirilecektir. Bunun yanı sıra tasavvufî literatürde sıklıkla karşılaşılan nar ve ejder metaforları da sanatla ilişkileri bağlamında incelenecektir. Katılımcıların İslâm sanatının mahiyetini daha kapsamlı biçimde kavrayabilmeleri amacıyla, ele alınan motif ve figürlerin tercih edilme sebepleri, bunların mimarîdeki kullanım alanlarını belirleyen etkenler ve söz konusu bezeme unsurlarının taşıdığı anlamlar üzerinde durulacaktır. Medeniyetler arasında çeşitli etkileşimler bulunmakla birlikte, her medeniyetin ortaya koyduğu sanat üretimi büyük ölçüde kendine özgü karakterini yansıtmaktadır. Bu nedenle İslâm sanatında yer alan süsleme unsurlarının ikonografik çözümlemesi yapılırken İslâm dininin temel kaynakları olan Kur’ân-ı Kerîm ve hadis literatürünün yanı sıra, sembolik dilin kullanımı bakımından sanatla ortak bir yaklaşım sergileyen tasavvufî metinlerden de yararlanılacaktır. Bu yönüyle ders; başta sanat tarihi, mitoloji ve tasavvuf olmak üzere farklı disiplinlere ait kaynakların birlikte değerlendirilmesini gerektiren disiplinler arası bir okuma yaklaşımına dayanmaktadır.
3-
Türkiye’de Toplumsal Eşitsizlikler
Yürütücü: Merve Akkuş Güvendi
Başlangıç: 5 Kasım Perşembe 18:00-19:30
4 Hafta (Dersler haftada bir aynı gün ve saatte yüz yüze olacak şekilde gerçekleşecektir.)
Türkiye, 2000 sonrasında hızlı büyüme, krizler ve yüksek enflasyon dönemlerinden geçerken gelir eşitsizliği yalnızca artıp azalan bir oran olarak kalmadı. Toplumun farklı kesimlerinin konumunu da yeniden biçimlendirdi. Bu ders, Türkiye'de eşitsizliği sosyoekonomik bir bakışla, alt, orta ve üst gelir grupları üzerinden ele almayı amaçlamaktadır. İlk hafta dünyadaki eşitsizlik tartışmaları ve Türkiye'nin bu tartışmalardaki yeri ele alınacaktır. Sonraki üç haftada her gelir grubu aynı dört soru üzerinden incelenecektir: Bu grup hangi gelir kaynaklarına dayanıyor? Toplumsal hareketlilik açısından yerinde mi sayıyor, yükseliyor mu, düşüyor mu? Ekonomik krizlerden nasıl etkilendi? Sosyal politikalar bu grubu koruyor mu, yoksa eşitsizliği yeniden mi üretiyor?
Oturumlarda kuramsal yaklaşımlar ve TÜİK verilerine dayalı okuma bir arada yürütülecektir. Yoksulluk ve sosyal dışlanma, orta sınıfın daralması ve prekaryalaşma, servetin tepede yoğunlaşması başlıca konular arasındadır. Katılımcılar, gelir eşitsizliğini tek bir göstergenin ötesinde okuyabilme, gelir dağılımı verilerini sosyolojik kavramlarla ilişkilendirebilme ve Türkiye'deki eşitsizlik tartışmalarına eleştirel bir bakışla katılabilme becerisi kazanacaktır.
4-
Verilerle Düşünmek: Araştırmacılar için Veri Kaynakları ve Veri Tabanlarına Giriş
Yürütücü: Belkıs Yüce
Başlangıç: 30 Ekim Cuma 17:30-19:00
6 Hafta (Dersler haftada bir aynı gün ve saatte yüz yüze olacak şekilde gerçekleşecektir.)
Bugün akademik araştırmadan kamu politikasına, gazetecilikten sivil topluma kadar pek çok alanda güçlü bir argüman güvenilir veriye dayanmayı gerektirmektedir. Ancak hangi verinin nerede bulunacağını, nasıl okunacağını ve doğru biçimde nasıl kullanılacağını bilmek, birçok araştırmacı için hâlâ önemli bir eksiklik olarak öne çıkmaktadır. Bu program, veriyle ilgili hiçbir ön bilgisi olmayan katılımcılara veri okuryazarlığının temellerini kazandırmayı ve araştırmalarında başvurabilecekleri ulusal ve uluslararası veri kaynaklarını tanıtmayı amaçlamaktadır. Program “Veri nedir?” sorusuyla başlayarak veri türleri, göstergeler, metaveri ve kaynak güvenilirliği gibi temel kavramları ele alır. Ardından TÜİK, Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA), Türkiye Genel Sosyal Saha Araştırması (TGSS) gibi ulusal kaynaklar ve OECD, ESS, Dünya Değerler Araştırması (WVS) ve GESIS veri arşivi gibi sosyal bilimler alanında yaygın olarak kullanılan uluslararası veri tabanları canlı uygulamalarla tanıtılır. Son haftada web tabanlı araçlarla veri görselleştirme ve raporlama işlenir. Program sonunda katılımcılar, araştırma sorularına uygun veriyi bulabilecek, indirip düzenleyebilecek, eleştirel biçimde yorumlayabilecek ve basit grafik ve raporlar hazırlayabilecektir.
Ayrıntılı bilgi ve başvuru için tıklayınız.
