Anlatıbilim

Bütün sanat eserleri, türü ne olursa olsun insana dair bir “hikaye” anlatır. Burada “hikaye” kavramı veya günümüz kültür dilinde sıkça kullanılan “anlatı” kavramı merkezi bir noktada durmaktadır. “Anlatı” kavramı sadece edebi manada yazılan “hikaye”leri kapsamaz. İçinde belirli bir “olay” ya da “olay örgüsü” taşıyan her türlü yazılı/sözlü metin “hikaye” demektir. Bu manada “anlatı” kavramının içine masal, destan, kıssa, menkıbe, sinema filmi, karikatür gibi bütün alanlar girmektedir. “Hikaye” kavramının “ne” olduğu, hikayenin ontolojik unsurları, hikayenin nasıl oluştuğu, hikaye ile gerçek hayat arasındaki ilişki nedir?... Kısaca hikaye kavramının sınırlarının nereden başlayıp nereye kadar genişlediği gibi soruların cevapları, anlatı kavramının hayatımızda neden vazgeçilmez olduğunu da ortaya koyacak niteliktedir. Bunlar hikayenin metni ile ilgili olanlardır. Bir de hikaye karşısında “okuyucu” ya da “dinleyici” rolünü üstlenen kişilerin durumları vardır. Çünkü bir hikayeye (anlatıya) hayat veren, bu kişilerin tavır ve tutumlarıdır. Hikaye, yazanı açısından nasıl “yaratıcı bir yazma” eylemi ise, okuyucu açısından da  “yaratıcı bir okuma” biçimidir. Dolayısıyla hikaye yazan kişiyle hikayeyi okuyan kişi “hikaye” metni zemininde buluşmaktadır. Burada da hikaye merkeze oturmaktadır.  Bütün bunlar madem “hikaye” (anlatı) merkezinde gerçekleşiyor, öyleyse anlatının ne olduğu en ince ayrıntısına kadar irdelenmelidir. Bu derste Türk ve Dünya edebiyatından seçilen başarılı hikaye örneklerinden hareketle anlatının, hikayenin, kurmaca ve kurgunun ne olduğu; söz konusu hikaye metinlerinin “okuma”, “anlama”, “yorumlama”, “eleştirme” ve “alternatif metin üretme” gibi aşamalardan geçerek çözümlenmesinin terim, teknik ve metodları üzerinde durulacaktır. Çözümleme sürecinde ayrıca “dilbilim”, “göstergebilim”, “anlambilim”, “hermeneutik” vs. gibi bütün kuramlardan da faydalanılacaktır.

BAŞVURU


Program önesinde gerekli görülen ön okumalar

  1. Umberto Eco, Anlatı Ormanlarında Altı Gezinti
  2. İtalo Calvino, Amerika Dersleri
  3. Yavuz Demir, Hayat Böyledir Fakat Hikaye
  4. Mehmet Tekin, Roman Sanatı
  5. Şaban Sağlık, Hikaye / Anlatı / Yorum
  6. William Randall, Bizi Biz Yapan Hikayeler
  7. Gerard Gennette, Anlatının Söylemi
  8. Seymour Chatman, Öykü ve Söylem
  9. Wayne C. Both, Kurmacanın Retoriği

(Ders sürecinde daha başka kaynaklar da önerilecektir.)


Program İzlencesi

1. hafta

Hikaye anlatma neden bir ihtiyaçtır? Hikaye nedir? (Anlatılan, yazılan, yaşanan, tasarlanan hikayeler…)

2. hafta

Hikaye nasıl oluşur? Hikayenin unsurları nelerdir? “Mutluluk” halinin hikaye ile ilişkisi.

3. hafta

Greimas’ın “Eyleyenler” kuramı bağlamında “hikaye ontolojisi”

4. hafta

Hikayede “anlatıcı” ve “anlatılan” dengesi (“Söylem” ve “aura” kavramları)

5. hafta

Anlatıcı ve bakış açısı; anlatıcı tipleri.

6. hafta

Anlatıcının “anlatma stratejileri”; anlatım teknikleri ve hikayede “ritim”

7. hafta

Ritimden kurguya; kurgu türleri (geleneksel kurgu, modern kurgu, postmodern kurgu)

8. hafta

Hikaye yorumlama / çözümleme teknikleri (çoğul okuma)

Tarih Saat Yer
11 Mart 2019 19:00 İlmi Etüdler Derneği
18 Mart 2019 19:00 İlmi Etüdler Derneği
25 Mart 2019 19:00 İlmi Etüdler Derneği
01 Nisan 2019 19:00 İlmi Etüdler Derneği
08 Nisan 2019 19:00 İlmi Etüdler Derneği
15 Nisan 2019 19:00 İlmi Etüdler Derneği
22 Nisan 2019 19:00 İlmi Etüdler Derneği
29 Nisan 2019 19:00 İlmi Etüdler Derneği