Kuşeyrî Risâlesi: Tasavvufun Tarihsel Hafızasına Giriş

Bu derste Kuşeyrî Risâlesi’nin yazıldığı XI. yüzyıl ortalarından günümüze kadar tasavvufu metin düzeyinde anlamlandırmak ve konumlandırmak isteyenlerin başvurduğu bir eser niteliği kazanmasının tarihsel sebepleri incelenecektir. Klasik dönemde tasavvufa gerek içeriden gerekse dışarıdan bakanların ilgisi çeken ve büyük ölçüde onayını alan bir eser olarak Kuşeyrî Risâlesi, modern dönemde de okuyucu bulmuş, hem akademik düzeydeki arayışlar hem de irşad hizmetlerinin pratik amaçları çerçevesinde farklı söylemleri taşıyabilen içeriğiyle çeşitli okumalara tabi tutulmuştur. Dersin amacı, sözlük bilgisi ve gramer yapısıyla sınırlı ya da tasavvufa duyulan sempatinin yönettiği bir algıyla değil, klasik dönemde tasavvufî hafızayı gerekçelendiren ve modern dönemdeki tasavvufa dönük söylemleri besleyen yönleriyle Kuşeyrî Risâlesi’ni okuyarak ilgili literatürü karşılaştırmalı ve eleştirel bir metotla değerlendirmektir. Gerek kronoloji gerekse problematik açıdan okunacak olan Kuşeyrî Risâlesi, kaynaklarının ve etkilerinin tespitine odaklanarak değerlendirilecek, dolayısıyla tasavvufî hafızaya katkısının düzeyleri ve doğurduğu etkileşim bağlamında incelenecektir. Katılımcılar ilgileri ve olanaklarına bağlı olarak derslerde ortaya konulacak sorular ve başlıklar çerçevesinde veri dökümü, literatür tespiti, neşir ve çeviri gibi yazılı etkinliklerde bulunabileceklerdir.

Program öncesinde gerekli görülen ön okumalar:

1. Alexander Knysh, “Sûfî Geleneğin Sistemleştirilmesi”, Tasavvuf Tarihi, çev. İhsan Durdu, İstanbul 2011, s. 117-145.

2. Mustafa Aşkar, “Tasavvuf İlmini İzah Eden Eserler”, Tasavvuf Tarihi Literatürü, İstanbul 2015, s. 66-101.

3. Süleyman Uludağ, “Kuşeyrî, Abdülkerîm b. Hevâzin”, DİA, XXVI, s. 473-475; Süleyman Uludağ, “er-Risâle”, DİA, XXXV, s. 122-123.

4. Abdullah Kartal, “Kuşeyrî’de Bir Bilgi Sistemi Olarak Tasavvuf”, Bursa’da Dünden Bugüne Tasavvuf Kültürü, Bursa 2004, III, s. 89-100.

5. Süleyman Uludağ, “Giriş: Kuşeyrî’nin Hayatı ve Risâlesi”, Tasavvuf İlmine Dair Kuşeyrî Risâlesi, İstanbul 2014, s. 9-75.

6. Ebu’l-Alâ Afîfî, “Kuşeyrî Risâlesi’nin Bilinmeyen Bir Şârihi”, İslâm Düşüncesi Üzerine Makaleler, çev. Ekrem Demirli, İstanbul 2000, s. 195-210.

(İlgili metinler ders öncesinde katılıcımlara verilecektir.)


Program çizelgesi

1. hafta

Genel temalar: Alexander Knysh, “Sûfî Geleneğin Sistemleştirilmesi”, Tasavvuf Tarihi, çev. İhsan Durdu, İstanbul 2011, s. 117-145; Mustafa Aşkar, “Tasavvuf İlmini İzah Eden Eserler”, Tasavvuf Tarihi Literatürü, İstanbul 2015, s. 66-101

Metin okuma ve değerlendirme: Kuşeyrî Risâlesi’nin mukaddimesi.

2. hafta

Genel temalar: Süleyman Uludağ, “Kuşeyrî, Abdülkerîm b. Hevâzin”, DİA, XXVI, s. 473-475; Süleyman Uludağ, “er-Risâle”, DİA, XXXV, s. 122-123.

Metin okuma ve değerlendirme: Kuşeyrî Risâlesi’nin sûfîlerin îtikâdî görüşlerini konu alan kısmı.

3. hafta

Genel temalar: Süleyman Uludağ, “Giriş: Kuşeyrî’nin Hayatı ve Risâlesi”, Tasavvuf İlmine Dair Kuşeyrî Risâlesi, İstanbul 2014, s. 9-75.

Metin okuma ve değerlendirme: Kuşeyrî Risâlesi’nin sûfîlerin îtikâdî görüşlerini konu alan kısmı.

4. hafta

Genel temalar: Süleyman Uludağ, “Giriş: Kuşeyrî’nin Hayatı ve Risâlesi”, Tasavvuf İlmine Dair Kuşeyrî Risâlesi, İstanbul 2014, s. 9-75.

Metin okuma ve değerlendirme: Kuşeyrî Risâlesi’nin sûfîlerin hal tercümelerini konu alan kısmı. (Ebû Abdurrahman es-Sülemî’nin Tabakât’ıyla karşılaştırmalı olarak)

5. hafta

Genel temalar: Süleyman Uludağ, “Giriş: Kuşeyrî’nin Hayatı ve Risâlesi”, Tasavvuf İlmine Dair Kuşeyrî Risâlesi, İstanbul 2014, s. 9-75.

Metin okuma ve değerlendirme: Kuşeyrî Risâlesi’nin sûfîlerin hal tercümelerini konu alan kısmı. (Ebû Abdurrahman es-Sülemî’nin Tabakât’ıyla karşılaştırmalı olarak)

6. hafta

Genel temalar: Abdullah Kartal, “Kuşeyrî’de Bir Bilgi Sistemi Olarak Tasavvuf”, Bursa’da Dünden Bugüne Tasavvuf Kültürü, Bursa 2004, III, s. 89-100.

Metin okuma ve değerlendirme: Kuşeyrî Risâlesi’nin sûfîlerin hal tercümelerini konu alan kısmı. (Ebû Abdurrahman es-Sülemî’nin Tabakât’ıyla karşılaştırmalı olarak)

7. hafta

Genel temalar: Ebu’l-Alâ Afîfî, “Kuşeyrî Risâlesi’nin Bilinmeyen Bir Şârihi”, İslâm Düşüncesi Üzerine Makaleler, çev. Ekrem Demirli, İstanbul 2000, s. 195-210.

Metin okuma ve değerlendirme: Kuşeyrî Risâlesi’nin sûfîlerin hal tercümelerini konu alan kısmı. (Ebû Abdurrahman es-Sülemî’nin Tabakât’ıyla karşılaştırmalı olarak)

8. hafta

Metin okuma ve değerlendirme: Kuşeyrî Risâlesi’nin sûfîlerin hal tercümelerini konu alan kısmı. (Ebû Abdurrahman es-Sülemî’nin Tabakât’ıyla karşılaştırmalı olarak)


Tarih Saat Yer
18 Ekim 2018 18:00 İLEM
25 Ekim 2018 18:00 İLEM
01 Kasım 2018 18:00 İLEM
08 Kasım 2018 18:00 İLEM
15 Kasım 2018 18:00 İLEM
22 Kasım 2018 18:00 İLEM
29 Kasım 2018 18:00 İLEM
06 Aralık 2018 18:00 İLEM