GELENEĞİN BİRİKİMİNDEN YENİ BİR DÜŞÜNCENİN İNŞASINA...

BAĞIŞ E-BÜLTEN

İslam Düşüncesinde Teklif Teorileri Atölyesi - 1

Hoca: Yunus Cengiz

İslam Düşüncesinde Teklif Teorileri Atölyesi kelam, fıkıh, tasavvuf ve felsefe geleneklerine ait temel metinler üzerinden teklif teorilerinin tespiti, analizi, tartışılması ve yeniden yorumlanmasını amaçlamaktadır. Atölye etrafında iki dönem boyunca metinsel, metinler-arası ve metin-ötesi analiz ve yorumlama yöntemleri kullanılarak teoriler keşfedilecek ve nihai kertede bugün mükellefiyetin esası, şartları ve kurucu unsurlarıyla ilgili hangi sonuçlara ulaşılabileceği araştırılacaktır. Bu sayede ilahi metin, doğa-akıl ve toplumsallık unsurları dikkate alınarak, eylem teorilerinin uzantıları da hesaba katılmak suretiyle yeni bir teklif teorisinin imkanları soruşturulmuş olacaktır.

BAŞVURU FORMU

Programın Haftalık İzlencesi

1. hafta:

İslam Düşüncesinde Teklif Teorileri

2. hafta:

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî: Kudret ve Hikmet

Birinci Kaynak: Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed, Kitâbü’t-Tevhîd (nşr. Bekir Topaloğlu ve Muhammed Aruçi), Beyrut: Dâru Sâdır 2001, 193-195, 242-251, 295-301.

İkincil Kaynak: Yunus Cengiz, “Teklif ve İnşa Arasında Mâtürîdî’nin Etik Yaklaşımı” İmam Mâtürîdî ve Mâtürîdiyye Geleneği Tarih, Yöntem ve Doktrin, edt. Hülya Alper, İFAV Yayınları, İstanbul, 2018.

3. hafta:

Fârâbî: İyi ve Kötü Değerlendirmesinin Kaynağı Olarak Pratik Akıl

Birincil Kaynak: Fârâbî, Risâletü’t-Tenbîh ilâ sebîli’s-Saade, thk. Sübhân Halîfât, Amman: el-Câmi‘etü’l-Ürdüniyye, 1987 (Çevirisi: Hanifi Özcan, Farabi'nin İki Eseri İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2014)

Fârâbî, İdeal Devlet (el-Medinetu’l-fâzıla)

İkincil Kaynak: Hümeyra Özturan, Akıl ve Ahlak & Aristoteles ve Farabi'de Ahlakın Kaynağı, İstanbul: KLASİK YAYINLARI, 2017, s. 119-163 (daha ayrıntılı izah için kitabın tümü)

4. hafta:

Bakilllânî:

a) Mükellef ve Özellikleri

b) İyi ve Kötünün Kaynağı

Kaynak: el-Bakillânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib, et-Takrîb ve’l-irşâdus’sağîr, I-III, Müessetu’r-Risâle, Beyrût, 1998, I, 237-299

5. hafta:

Kadı Abdülcebbâr: Ahlaki Eyleyenin Özellikleri  (hayat sahibi olmak, Bilen Olmak, Kadir Olmak)

Birincil Kaynak: Kâdî Abdülcebbâr, el-Muğnî fî ebvâbi’t-tevhîd ve’l-adl IV: Rü’yetü’l-Bârî, nşr. Mahmud Muhammed Kâsım, Kahire, tsz. 8-35: el-Muğnî fî ebvâbi’t-tevhîd ve’l-adl XI: et-Teklîf, nşr. Muhammed Ali en-Neccâr ve Abdülhalîm en-Neccâr, Kahire, tsz.

İkincil Kaynak: Yunus Cengiz Mu‘tezile’de Eylem Teorisi: Kâdî Abdülcebbâr Örneği, İstanbul: Düşün Yayınları, 2012, s. 107-255

6. hafta:

Kadı Abdülcebbâr:

a)Teklifi Hükümler ve Temelleri

b) Teklif ve Vahiy İlişkisi

Birincil Kaynak: Kâdî Abdülcebbâr, el-Muğnî fî ebvâbi’t-tevhîd ve’l-adl VI/I: et-Ta‘dil ve’t-tecvîr, nşr. Mahmud Muhammed Kâsım, Kahire, tsz, VI/I, 8-86; el-Muğnî, XIV, 6-35; el-Muğnî, XV, 19-30.

İkincil Kaynak: Cengiz, Yunus, “Kâdî Abdülcebbâr’da Ahlâkî Önermelerin Kaynağı”, Ahlâkî Önermelerin Kaynağı, ed. Eşref Altaş ve Mervenur Yılmaz, İlem Yayınları, İstanbul, 2016, ss. 1-43.

7. hafta:

İbn Miskeveyh: Değerlerin İnsanın Doğasındaki Kaynakları ve Değerlere Ulaşmada Başkası’nın Rolü

Kaynak: İbn Miskeveyh, Tehzîbü’l-ahlâk, nşr. İmâd el-Hilâlî, Beyrut: Menşûrâtu’l-cemel, 2011. (Çevirisi: Tehzîbu’l-Ahlâk Ahlâk Eğitimi, çev. Abdülkadir Şener, İsmet Kayaoğlu, Cihat Tunç, İstanbul: Büyüyenay, 2013)

8. hafta:

İbn Sînâ: Tercih Sürecinin Psikolojik Arka Planı

Birincil Kaynaklar: İbn Sînâ, Kitâbü’ş-Şifâ: et-Tabi‘iyyât: İlmu’n-Nefs, nşr. Jan Bafkos, Prag, 1956.

İbn Sînâ. 2013. Dânışnâme-i Alâî, Çeviren: Demirkol, M. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, s. 434-489.

İkincil Kaynak: Yunus Cengiz, “İbn Sīnā’nın Zihin Felsefesinde Eylem Süreci”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 55/2 (2014), s. 100-128

9. hafta:

İbn Sînâ: Kendini Bilme ve Gerçekleştirme Yükümlülüğü, İyi ve Kötünün Kaynakları

Birincil Kaynaklar: İbn Sîna, Risâle fi’l-birr ve’l-ism (Gürbüz Deniz, İbn Sînâ’nın Ahlaka Ait RisalesiYıl 50/1 (2014): 229 – 244; İbn Sîna, Kitabu’ş-Şifa: Metafizik. Terc. Ekrem Demirli ve Ömer Türker, İstanbul: Litera Yayınları, 2005 (9. ve 10. Makale).

İkincil Kaynak: Gürbüz Deniz, “İbn Sînâ’da Ahlâkî Bilincin Gerçekleşmesi” İslam Düşüncesinde Vicdan Kavramı, ed. Yunus Cengiz & Selime Çınar, Nobel Yayıncılık, İstanbul, 2018, 169-197.

10. hafta:

Debûsî: Emanet ve Ehliyet

Teklifî Hükümlerde Aklın Rolü

Kaynak: Takvîmü’l-edille fî usûli’l-fıkh (nşr. Halil Muhyiddin el-Meys), Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001, s.417-421; 445-465.

11. hafta:

Ebu Hüseyin el-Basrî: Teklifî Hükümlerin Bilinmesinde Vahyin Rolü

Kaynak: el-Basrî Ebû Hüseyin Muhammed b. ‘Alî b. et-Tayyib, el-Mu’tezilî, Kitâbu’l-mutemed fi usûli’l-fıkh, I-II (thk. Muhammed Hamidullah), Dımeşk 1963, II, 868-889

12. hafta:

Cüveynî: Teklifî Hükümlerin Zorunluluğu

Kaynaklar: Cüveynî, el-İrşâd ilâ kavâti’i’l-edille (thk. Muhammed Yûsuf Mûsâ), Mektebetü'l-Hancî, Kahire 1950,  s. 257-273.

Cüveynî, el-Burhân fî Usûli’l-Fıkh, I-II, Thk. Abülazim ed-Dib, Katar, 1399, I, 86-111

13. hafta:

Serahsî: Emanet ve Ehliyet

Serahsî, Muhammed b. Ahmed, Usûlü’s-Serahsî. Thk. Ebu’l-Vefâ el-Efğânî, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1382,  s. 332-343.

14. hafta:

Gazâlî: Maslahat ve Türleri

el-Gazâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed el-Mustesfa min ilmi’l-usûl, I-IV. (thk. Hamza b. Züheyr Hâfiz), Medine, tsz. II, 478-489

15. hafta:

Fahreddin er-Râzî

  1. a) İyi ve kötünün itibariliği
  2. b) Kötülüklerin Ademi ve Vucudî olarak ayrılması

Birincil Kaynak: Fahreddin Râzî, el-Mebâhisü’l-meşrıkiyye,

Fahreddin er- Râzî. el-Metâlibü’l-âliye mine’l-ilmi’l-ilâhî. nşr. Ahmed Hicâzî. Beyrut: Dâru’l-kitâbi’l-Arabî, 1987 , 3/289-294.

Fahreddin er-Râzî. el-Mebâhisü’l-meşrıkiyye fi ilmi’l-ilâhiyyât ve’t-tabî‘iyyât. Kum: İntişârâtu beydâr, 1411, 2/519-521

İkincil Kaynak: Yunus Cengiz, "Kötülüğün Soykütüğüne Fahreddin er-Râzî’nin Katkısı" İslâm Düşüncesinde Kötülük Sorunu ve Teodise 1, Hakan HEMŞİNLİ-Yunus KAPLAN, Editör, Elis Yayınları, Ankara

16. hafta:

Fahreddin er-Râzî

a) İyi ve Kötünün Belirlenmesinde Vahyin Rolü

b) Şeri Hükümler

c)Teklifin Şekli

Fahreddin er-Râzî, Muhassalü efkâri’l-mütekaddimîn ve’l-müte’ahhirîn mine’l-felâsefeti ve’l-mütekellimîn, nşr. Tâhâ Abdürraûf Sa‘d, Kahire: Mektebetü’l-külliyyâti’l-ezheriyye, tsz, s. 202-208.

Râzî, Fahreddin Muhammed b. Ömer b. el-Hüseyin. el-Mahsûl fî ilmi Usûli’l-Fıkh. Tahkik: Tâhâ Câbir Feyyâz el-Ulvânî. 6 cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, ts., I, 93-111, 123-166; II, 215-236, 255-274.

17. hafta:

İzz b. Abdisselam

Maslahat ve Mefsedet

Birincil Kaynak: İzzüddîn B. Abdüsselâm, Kavâidü’l-Ahkâm Fî Mesâlihi’lEnâm, (el-Kavâidü’l-Kübrâ),(thk. Nezir Kemal Hammad-Osman Cuma), I-II, Daru’l-Kalem, Dımeşk, I, 7-34.

İkincil Kaynak: el-‘Âklu’l-Ahlâkîyyu’l-‘Arab, Merkezu Dirâsâti Vahdeti’l-‘Arabî, Beyrût,

2001, s. 593-618

18. hafta:

İzz b. Abdisselam

 

Tarih Saat Yer
01 Kasım 2021 18:00 Online
08 Kasım 2021 18:00 Online
15 Kasım 2021 18:00 Online
22 Kasım 2021 18:00 Online
29 Kasım 2021 18:00 Online
06 Kasım 2021 18:00 Online
13 Aralık 2021 18:00 Online
20 Aralık 2021 18:00 Online
27 Aralık 2021 18:00 Online
03 Ocak 2022 18:00 Online
10 Ocak 2022 18:00 Online
17 Ocak 2022 18:00 Online
24 Ocak 2022 18:00 Online
31 Ocak 2022 18:00 Online
07 Şubat 2022 18:00 Online
14 Şubat 2022 18:00 Online
21 Şubat 2022 18:00 Online
28 Şubat 2022 18:00 Online