E-Bülten Kaydı

Sosyal Bilimlerin Yapısı (2017)

Hoca: Mahmut Hakkı Akın

Gün ve Saat: Cuma, 18.00 / 10 Mart – 21 Nisan 2017 (7 Hafta)

   

 

 

 

 

Bu derste genel olarak tarihsel süreçte sosyal bilimlerin bağımsız bilimsel disiplin olma imkanları ve bu yolda karşılaştıkları sorunlar üzerinde durulacaktır. Özellikle sosyal bilimlerin pozitivizmin etkisiyle felsefi spekülasyonu aşarak doğa bilimlerine benzemeye çalışmaları ve bu anlayışın sosyal bilim düşüncesine etkileri tartışılacaktır. Ontolojik olarak doğal gerçekliğin kültürel gerçeklikten farklı bir yapıda olması sosyal bilimler felsefesinin ve epistemolojik ve metodolojik sorunların önemli kaynaklarından birisidir. Kültürel gerçeklik, tarihsel olmasının yanında belli zaman ve mekan sınırlarında insanlar arası etkileşimler yoluyla üretilen bir gerçekliktir. Aynı zamanda sosyal bir varlık olarak insan da bu gerçekliğin hem bir ürünüdür, hem de üretenidir. Kültürel gerçekliğin bu yapısı dolayısıyla sosyal bilimlerin bizatihi kendisi bir sosyal bilim konusudur. Bu bağlamda sosyal bilimlerin pozitivizmle ilişkisi, bilim felsefesi tartışmalarının sosyal bilimlere yansıması, metodoloji sorunu, hermeneutik ve postmodernizm tartışmaları bu derste ele alınacak başlıca konulardır. 

Program Öncesinde Gerekli Görülen Ön Okumalar

Brian Fay, Çağdaş Sosyal Bilimler Felsefesi, (Çev. İsmail Türkmen), 2. Baskı, Ayrıntı Yay., İstanbul, 2005.

Jürgen Habermas, Sosyal Bilimlerin Mantığı Üzerine, (Çev. Mustafa Tüzel), Kabalcı Yay., İstanbul, 1998.

Ted Benton, Ian Craib, Sosyal Bilim Felsefesi, (Çev. Ü.Tatlıcan, B.Binay), Sentez Yay., Bursa, 2008.

Kubilay Hoşgör (Der.), Felsefe ve Sosyal Bilimler, Vadi Yay. Ankara, 2006.

Gulbenkian Komisyonu, Sosyal Bilimleri Açın, (Çev. Şirin Tekeli), 7. Baskı, Metis, İstanbul, 2007. 

Program İçeriği

1. Hafta: 

Bilimsel Bilgi ya da Felsefeden Kopuş

- Ted Benton, “Giriş”, Sosyolojinin Felsefi Kökenleri, (Çev. Ümit Tatlıcan), İstanbul, Küre Yay., 2013, s. 11-30.

- Gulbenkian Komisyonu, “On Sekizinci Yüzyıldan 1945’e Kadar Sosyal Bilimlerin Tarihsel Kuruluşu”, Sosyal Bilimleri Açın: Sosyal Bilimlerin Yeniden Yapılanması Üzerine Rapor, (Çev. Şirin Tekeli), 7. Baskı, Metis Yay., İstanbul, 2009, s. 11-36. 

- Doğan Özlem, “Felsefe Açısından Bilim”, Bilim, Tarih ve Yorum, İnkılap Kitabevi, İstanbul, 1998, s. 141-147

2. Hafta: 

Pozitivizm ve Mantıkçı Pozitivizm

- Hüsamettin Arslan, “Pozitivizm”, Türk Aydını ve Kimlik Sorunu (Der. Sebahattin Şen), Bağlam Yay., İstanbul, 1995.

- Ömer Demir, Bilim Felsefesi, 2. Baskı, Vadi Yay, Ankara, 2000, (Bilim Felsefesinde Doğrulamacılık ve Mantıkçı Pozitivizm Bölümü) s. 23-43.

3. Hafta: 

Kültür-Doğa Farklılığı, Tarihselcilik, Anlama ve Açıklama

- Ernst Cassirer, “Kültür Biliminin Konusu”, Kültür Bilimlerinin Mantığı Üzerine, (Çev. Milay Köktürk), Hece Yay., Ankara, 2005, s. 21-59.

- Doğan Özlem, “Bilgi ve Bilimde Olguculuk-Tarihselcilik Tartışması Üzerine”, Kültür Bilimleri ve Kültür Felsefesi, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1986, s. 9-45.

- Wilhelm Dilthey, “Tinsel Bilimlere Giriş”, (Çev. Doğan Özlem), Kültür Bilimleri ve Kültür Felsefesi, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1986, s. 99-112.

4. Hafta: 

Hermeneutik

- Hans-Georg Gadamer, “Hermeneutik”, Hermeneutik Üzerine Yazılar, (Der. ve Çev. Doğan Özlem), İstanbul, İnkılap Yay., 2003, s.13-32.

- Yılmaz Yıldırım, “Gadamer Hermeneutiğini Sosyal Bilimlere Etik Bir Model Olarak Okumak”, Sosyal Bilim, Etik ve Yöntem (Der. O. Konuk, A.K. Bayram), Adres Yayınları, Ankara, 2009, s. 121-152.

- Tuncay Saygın, “Sosyal Bilimlerin Doğası ve Hermeneutik”, VI. Ulusal Sosyoloji Kongresi, Aydın, 2009. http://www.sosyolojidernegi.org.tr/kutuphane/icerik/saygin_tuncay.pdf 

5. Hafta: 

Bilim Felsefesinde Kırılma ve Sosyal Bilimler

- Barry Barnes, “Thomas Kuhn”, Çağdaş Temel Kuramlar, (Çev. Ahmet Demirhan), 2. Baskı, Vadi Yay., Ankara, 1997, s. 110-131. 

- Alan Chalmers,  Bilim Dedikleri, (Çev. Hüsamettin Arslan), 3. Baskı, Vadi Yay., Ankara, 1997, (Thomas Kuhn Bölümü) s. 156-176

- Ömer Demir, Bilim Felsefesi, 2. Baskı, Vadi Yay, Ankara, 2000, (Feyerabend Bölümü) s.116-123.

- Dominique Lecourt, Bilim Felsefesi, (Çev. Işık Ergüden), Ankara, Dost Kitabevi.

6. Hafta: 

Sosyolojiden Sosyal Teoriye: Sosyal Bilim Tartışmalarının Seyri

- Derek Layder, “Makro ve Mikronun Ötesinde: Yanlış Problemleri Terk Etmek”, (Çev. Ümit Tatlıcan), Küre Yay., İstanbul, 2010, s. 161-179.

- Steven Seidman, “Sosyolojik Teorinin Sonu”, Retorik, Hermeneutik ve Sosyal Bilimler (Der. ve Çev. Hüsamettin Arslan), Paradigma Yay., İstanbul, 2002, s. 79-103.

- Stephen P. Turner, “Refleksif Bir Sosyolojiye Doğru: Pierre Bourdieu ile Söyleşi”, Sosyal Teori ve Sosyoloji, (Çev. Ümit Tatlıcan), Küre Yay., İstanbul, 2008, s. 255-279.

7. Hafta: 

Postmodernizm ve Sosyal Bilimler

- Zygmunt Bauman, “Bir Postmodern Sosyoloji Var mıdır?”, Retorik, Hermeneutik ve Sosyal Bilimler (Der. ve Çev. Hüsamettin Arslan), Paradigma Yay., İstanbul, 2002, s. 105-125

- Kenan Çağan, “Sosyal Bilimler ve Post-modernizm”, Sosyal Bilim, Etik ve Yöntem (Der. O. Konuk, A.K. Bayram), Adres Yayınları, Ankara, 2009, s. 67-93.

-   A   +

İLEM - İlmi Etüdler Derneği

TARAFINDAN HOST EDİLMEKTEDİR.