E-Bülten Kaydı

Dilbilimsel Tefsir: Keşşaf Okumaları 2018

Hoca: Harun Abacı

Gün ve Saat: Pazartesi, 19.30 / 12 Mart – 30 Nisan 2018 (8 Hafta)

     

 

 

 

 

Kur’ân’ın tefsirine dair Peygamber ve sahabeden sınırlı olarak gelen rivayet malzemesi dışında elimizde kalan yegâne kaynak dildir. Kur’ân’ın Arapça olarak nazil olması onun ancak Arap dili sınırları içinde anlaşılabileceğini ifade eder. Arap dili denildiğinde anlaşılan salt olarak metnin sözlük yardımıyla anlamının tespiti değildir. Aksine metnin indiği dönemdeki toplumun kültürel yapısı doğrultusunda kelimelere yüklenen anlamlar, dilin gramatik yapısı, edebî yönü vb. birçok etkenle birlikte yorumlanarak anlaşılmasıdır. Buna göre ilk dönemlerden itibaren müfessirler dilin imkanlarını (lügat, sarf, nahiv ve belagat) kullanmak suretiyle Kur’ân’ın tefsirine yoğunlaşarak dilbilimsel bir tefsir literatürü ortaya koymuşlardır. Dilbilimsel imkanların kullanılmadığı tefsire, genellikle te’vil gözüyle bakılmış, bunun Kur’ân’ın indiği dönemdeki anlamdan uzak olduğu anlayışı hâkim olmuştur. Dilbilimsel tefsir literatürü içerisinde Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ı dilin imkanlarını özellikle belağat ilmini en iyi şekilde kullanan bir tefsir olduğu konusunda âdeta icma oluşmuştur. Bu nedenle yazıldığı günden itibaren özellikle de Osmanlı medreselerinde en fazla okutulan bir tefsir olmuştur. Ayrıca el-Keşşâf, kendisinden sonra yazılan tefsirlerin tamamına yakınının en temel kaynağı olmuştur. Tüm bunlara binaen bu programda el-Keşşâf tefsiri temel alınarak dilbilimsel tefsirin Kur’ân’ı anlamaya katkısı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bu program vesilesiyle Kur’an ilimleri ve tefsir metinleri hakkında değerlendirme yapabilme yetisi kazandırmak, geniş bir Kur’ân kültürüne sahip olmak, Zemahşerî’nin Mu’tezilî olması hasebiyle mezhebî farklılıkların Kur’ân tefsirindeki yansımalarının anlaşılması gibi hususlar hedeflenmektedir.

Ön Okumalar

Mustafa Karagöz, Dilbilimsel Tefsir ve Kur’ân’ı Anlamaya Katkısı

İsmail Aydın, Kur'an'ın Filolojik Yorumu Tarihsel Gelişim ve Sorunlar

Mustafa Öztürk, Kur'an'ı Kendi Tarihinde Okumak

 

Program İçeriği

1. hafta

Dilbilimsel Tefsir: Kavramsal ve Tarihsel Çerçeve

2. hafta

el-Keşşâf okuması ve Dilbilimin Alt Dalları Bağlamında Dilbilimsel Tefsirin Kur’an’ı Anlamaya Katkısı: Garibü'l-Kur'an ve Literatürü

       3. hafta

el-Keşşâf okuması ve Dilbilimin Alt Dalları Bağlamında Dilbilimsel Tefsirin Kur’an’ı Anlamaya Katkısı: Vücuh - Nezair ve Literatürü

4. hafta

el-Keşşâf okuması ve Dilbilimin Alt Dalları Bağlamında Dilbilimsel Tefsirin Kur’an’ı Anlamaya Katkısı: Klasik Sözlükler

5. hafta

el-Keşşâf okuması ve Dilbilimin Alt Dalları Bağlamında Dilbilimsel Tefsirin Kur’an’ı Anlamaya Katkısı: Sarf – Nahiv ve Literatürü

6. hafta

el-Keşşâf okuması ve Dilbilimin Alt Dalları Bağlamında Dilbilimsel Tefsirin Kur’an’ı Anlamaya Katkısı: İ’râbü’l-Kur’ân ve literatürü

7. hafta

el-Keşşâf okuması ve ve Dilbilimin Alt Dalları Bağlamında Dilbilimsel Tefsirin Kur’an’ı Anlamaya Katkısı: Belağat ilmi ve literatürü

8. hafta

el-Keşşâf okuması, Dilbilimsel Tefsirin Sorunları ve Etki Alanları

-   A   +

İLEM - İlmi Etüdler Derneği

TARAFINDAN HOST EDİLMEKTEDİR.