E-Bülten Kaydı

1960 Öncesi İslamcılık Düşüncesi ve Dergiler

2013 yılında İLEM tarafından başlatılan İslamcı Dergiler Projesi’nin ilk aşamasında 1960-1980 arasında dönemine ait dergiler tamamlandı. 2016 yılında gerçekleştirilecek projenin ikinci aşamasında 1960 öncesinde yayımlanan İslamcı dergiler incelenecek. Bu dönemde 60 civarında derginin 3000’e yakın sayısı dijitalleştirilerek kataloglanacak. Ayrıca bu kapsamda 7-8 Ocak 2017 tarihlerinde “1960 Öncesinde İslamcılık Düşüncesi ve Dergiler” konulu 2. İslamcı Dergiler Sempozyumu organize edilecek. 2018 yılı sonuna kadar devam edecek proje çalışmaları sayesinde İslamcılık düşüncesi ve üzerine yapılan tartışmalara yeni bir boyun kazandırmak suretiyle tekrardan İslamcılığın düşünülmesine bir katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

Günümüzde İslamcılık etrafındaki tartışmalar canlılığını devam ettirmektedir. Son zamanlarda özellikle İslam dünyasında ve Türkiye’de yaşanan gelişmeler Müslümanları ve İslamcılık düşüncesini tekrar tartışmaların merkezine taşımış ve özellikle bu alanda yapılan çalışmalar ve yayınlarda ciddi bir artış ve hareketlilik oluşturmuştur. İslamcılık düşüncesinin bu kadar canlı bir konu olmasında onun bir anlamda hayatın farklı alanlarına etkide bulunması etkilidir. Ancak çok tartışılan ve konuşulan her meselede olduğu bir gibi İslamcılıkla ilgili tartışmaların da en büyük handikaplarından birisi tekrar sorunudur. Bu sorunu aşmak üzere meselenin genel hatları ile ele alan çalışmalardan, daha özel ve ayrıntılı ele alan çalışmalara yönelmek gerekmektedir. Bu çerçevede düzenlenecek 2. İslamcı Dergiler Sempozyumu ile 1960 öncesinde yayımlanan İslamcı dergiler üzerinden İslamcılık düşüncesinin Osmanlı Devleti’nin son yıllarında doğuşu, Osmanlı’dan Cumhuriyet dönemine geçişte İslamcıların fikirleri ve İslamcı düşüncenin erken tarihi ele alınması hedeflenmektedir.

Bu kapsamda İslamcılık düşüncesinin oluşumunda, gelişiminde ve aktarımında önemli işlevlere sahip olan dergiler ele alınacaktır. Bu dergilerde İslamcılığın doğuşu, o dönemlerde ne tür meseleleri gündeme aldığı, güncel siyasi, ekonomik, toplumsal vb. meselelere karşı nasıl yaklaşımlar takındığı karşılaşmalı olarak incelenecektir. Böylelikle bir anlamda Türkiye’de İslamcılık düşüncesinin ilk nüveleri, üretim ve tartışma biçimleri ortaya konmuş olacak ve bu şekilde İslamcılığın geçmiş perspektifi ile gelecek vizyonu arasında bir köprü kurulmaya çalışılacaktır.

 

Detaylı bilgi için tıklayınız.

1960-80 Arasında İslamcı Dergiler Sempozyumu

“Türkiye’de İslamcı Dergiler” başlığı zikredildiğinde, İslamcılık düşüncesinin bu farklı alanlarından birisinin; şu ana kadar derli toplu hiç çalışılmayan bir alanın kastedildiği aşikârdır. Dergiler, Osmanlı’nın son döneminden bugünün Türkiye’sine kadar, İslamcı düşüncenin oluşumunda ve tartışılmasında önemli bir işleve sahip olmuş ve İslamcı yayıncılığın en önemli bileşenlerinden birini teşkil etmiştir.

İslamcı Dergiler Projesi kapsamında düzenlenen “1960-80 İslamcı Dergiler Sempozyumu” ile Türkiye’de İslamcılık düşüncesi ilk defa dergiler üzerinden ele alınmıştır. İki gün süren sempozyumda, genel olarak İslamcılık düşüncesi tartışılacak ve bu düşüncenin Türkiye’de özellikle 1960-1980 arasındaki yönelimleri, o dönemde çıkmış ve İslamcı olarak görülebilecek dergiler üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca, İslamcılığın o dönemlerde ne tür meseleleri gündem ettiği ve güncel siyasi, ekonomik, toplumsal vb. meselelere karşı nasıl yaklaşımlar gösterdiği farklı ekollere ait dergiler üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu sayede, bir anlamda Türkiye’deki İslamcılık düşüncesinin üretim ve tartışma biçimleri ortaya konmuş olacak ve bu şekilde İslamcılığın geçmiş perspektifi ile gelecek vizyonu arasında bir köprü kurulmaya çalışılmıştır.

“1960-80 İslamcı Dergiler Sempozyumu” bu bağlamda önemli bir fırsat doğurmuştur. Bu proje ve sempozyum ile beraber Türkiye’de İslamcılık düşüncesinin daha somut bir şekilde yayınlar ve dergiler üzerinden ele alınması süreci hızlanmaya başlamıştır. Böylece daha derinlikli ve nitelikli tartışmaların da önü açılmıştır.

 

Detaylı bilgi için tıklayınız.

Yüceltme ve Reddiye Arasında Medeniyeti Anlamak Sempozyumu

Türkiye'den ve Dünya'dan Medeniyet kavramı üzerine çalışan ilim ve iki insanları iki gün boyunca Üsküdar'da uluslararası "Medeniyeti Anlamak" Sempozyumu'nda bir araya geldiler. 2012 yılında hakkın rahmetine kavuşan iki öncü Müslüman Roger Garaudy ve Ahmed bin Bella anısına Üsküdar Belediyesi, İLKE İlim Kültür Eğitim Derneği ve İlmi Etüdler Derneği tarafından düzenlenen sempozyum iki gün sürdü.

9-10 Şubat tarihleri arasında "Yüceltme ve Reddiye Arasında Medeniyeti Anlamak" başlığıyla gerçekleştirilen uluslararası sempozyum, son yılların moda kavramı 'medeniyet' ifadesinin anlaşılması ve tartışılması açısından yeni bir milât oluşturacak içeriğe sahipti. Sempozyumda kavram enine boyuna ele alındı. Çıkış noktasına, kökenlerine dair gerek etimolojik, gerekse sosyal bağlam olarak sistematik ve akıcı bilgiler paylaşıldı. Kavramın ülkemizde, İslam coğrafyasında ve Batıdaki karşılığı, tarihselliği ve geldiği son nokta üzerinde duruldu. Krizden çıkış noktalarına değinildi. Batı uygarlığının aydınlanma düşüncesi, endüstri devrimi, Fransız ve Amerikan devrimleri sonrası edindiği gücün iktidarını dünyanın geri kalanına karşı bir şiddet unsuru olarak yansıtması, kendi tecrübesini sömürgeleştirme ve emperyalizm aracılığıyla küreselleştirmesi, bu zorbalığın insanlık tarihinde neden olduğu bilinç zedelenmesi gibi konular farklı yönleriyle ele alındı.

9-10 Şubat tarihlerinde Bağlarbaşı Kongre Merkez'inde Üsküdar Belediye Başkanı Mustafa Kara'nın, İLKE Derneği Başkanı Davut Şanver'in yaptıkları selamlama konuşmaları ve İlmi Etüdler Derneği Başkanı Yrd. Doç Dr. Lütfi Sunar'ın yaptığı açılış konuşması ile başlayan Sempozyumda yedi oturumda yirmi tebliğ sunuldu.

Medeniyet Kavramının Türk akademi ve düşünce dünyasındaki yerine değinen Sunar'ın konuşmasından sonra gerçekleşen Ahmed bin Bella ve Roger Garaudy anma oturumu izleyiciler tarafından ilgi ile takip edildi. Bin Bella'nin yaşamı ve mücadelesini fotoğraflar eşliğinde izleyicilere takdim eden Samiha Khalifa'dan sonra söz alan Cemal Aydın ve Yacob Mahi, Roger Garaudy'nin fikirlerini tartıştılar.

 

Detaylı bilgi için tıklayınız.

Türkiyede Dini Grupların Değişimi Çalıştayı I

Türkiye’de dini gruplar son 30 yılda toplumda ve siyasetteki hızlı değişime paralel bir biçimde hızlı ve kapsamlı değişimler geçirmektedirler. Bu değişimin analiz edilmesi, anlaşılması ve gelecekte alabileceği biçimlerin ortaya konulması belirli politikaların üretilebilmesi için önem arz etmektedir. Bu çerçevede İLEM Toplum Çalışma Grubu 15 Kasım 2014 tarihinde “Türkiye’de Dini Grupların Değişimi” başlıklı bir çalıştay düzenlemiştir.

Türkiye’de dini grupların toplumsal konumlarının cumhuriyet boyunca devletin din politikaları ile yakından ilişkilidir. Devletin dine olan mesafesi, dini hizmetleri yürütme biçimi, dinsel söyleme müdahil olma veya ondan faydalanma biçimleri dini grupların da varlıklarını ve bu varlıklarının toplumsal tezahürlerini doğrudan etkilemektedir. Bu çerçevede son 30 yıllık dönemde devletin din siyasetinde yaşanan çok derin dalgalanmalar dini grupları da derinden etkilemiştir. 1980’lerde uygulanan devlet dindarlığı politikaları, 1990’larda dini dışlayıcı ve dini grupları sindirici politikalar ve nihayet 2000’lerde dini grupları devlet siyasetine eklemleme siyaseti bu grupların yapısını, işlevini ve çalışmalarını derinden etkilemiştir.

1980 sonrasındaki dönüşüm sadece devlet siyaseti ile de ilgili değildir. Ekonominin, toplumun ve siyasetin esaslı bir biçimde değiştiği bu dönemde dini gruplar da bundan etkilenmiştir. Genel olarak küresel sisteme uyum ve alttan modernleşme ile niteleyebileceğimiz bu dönemde benzer bir değişimin dini gruplarda da yaşandığı söylenebilir. Bu dönemde dini gruplar dünyaya açılmış, uluslararasılaşmış, “modern” kalıpları devralmış ve nihayetinde çoğunlukla bir “sivil” harekete dönüşmeye başlamışlardır. Çalıştayda, dini grupların bu dönüşümü ele alınmıştır.

 

Detaylı bilgi için tıklayınız.

International Conference on Social Thought and Theory in the MENA Region (STT-MENA)

İlmi Etüdler Derneği (İLEM) tarafından desteklenen Dördüncü Uluslararası "MENA Bölgesi'nde Sosyal Düşünce ve Teori" başlıklı sempozyum "Din ve Toplum Çalışmalarında Karşılaştırmalı Metodlar" konusu etrafında 25-26 Nisan 2015 tarihlerinde Beyrut Amerikan Üniversitesi'nde gerçekleştirildi.

İlmi Etüdler Derneği başkanı Lütfi Sunar ve üyelerinin katıldığı konferansta, Orta Doğu ve Kuzey Afrika temelde olmak üzere Müslüman dünyasında sosyal düşünce ve teori genel başlığı altında 24 bildiri, dünyanın farklı bölgelerindeki üniversitelerden akademisyenler tarafından sunuldu ve tartışıldı. Konferansın son oturumunda ise Lübnan’ın önde gelen dini liderleri ile sosyal teori ve fıkıh perspektifinden İslam’da yenilenme düşüncesi masaya yatırıldı. Yeni bir İslami teoloji var imkânı var mıdır? Felsefe, insani bilimler ve sosyal teorinin şeriat ile ilişkisi nedir? Yeni İslami eğilimlerin fıkıh tartışmalarındaki yeri nedir? Dini aşırılık probleminin üstesinden nasıl gelinebilir? Gibi sorular, fıkıh ve sosyal teori perspektifleri bir araya getirilerek cevaplanmaya çalışıldı. Sempozyumun değerlendirme oturumunda islam dünyasındaki ilişki ve iletişim imkanlarının geliştirilmesine vurgu yapıldı.

Sempozyumun Beşincisi 16-18 Kasım 2016 tarihlerinde Umman’da Sultan Qaboos Üniversitesinde gerçekleştirilecektir.

 

Detaylı bilgi için tıklayınız.

Türkiyede Dini Grupların Değişimi Çalıştayı II

Türkiye’de dini grupların son 30 yılda toplumda ve siyasetteki hızlı değişime paralel bir biçimde hızlı ve kapsamlı değişimler geçirmektedirler. Bu değişimin analiz edilmesi, anlaşılması ve gelecekte alabileceği biçimlerin ortaya konulması belirli politikaların üretilebilmesi için önem arz etmektedir. Bu çerçevede İLEM Toplum Çalışma Grubu tarafından 15 Kasım 2014 tarihinde ilki düzenlenen “Türkiye’de Dini Grupların Değişimi” başlıklı çalıştayın ikincisi 9 Mayıs 2015 tarihinde İLEM’de gerçekleştirilmiştir.

Dini grupların toplumsal değişiminin tarihsel, sosyal ve siyasal boyutları ile ele alınmasını hedefleyen çalıştayların ilkinde Dr. Mahmut Hakkı Akın ve Dr. Necdet Subaşı tarafından yapılan çerçeve sunumların ardından konu bağlamında Celalettin Çelik ‘Gülen Hareketi’, Mustafa Aydın ‘Süleymancılık’ ve Adem Efe ‘Menzil Grubu’ üzerine sunumlarını gerçekleştirdiler.

Çalıştayın 9 Mayıs Cumartesi gerçekleşecek ikinci oturumunda ise Rıza Yıldırım ‘Toplumsal Bir Grup Olarak Alevilik’ ve Ayşen Baylak ‘Türkiye’de Caferi Cemaatinin Toplumsal Konumu ve Değişimi’ başlıklı sunumlarının ardından dini grupların değişimleri, toplumsal tezahürleri ilgili müzakereciler tarafından tartışılmıştır.

 

Detaylı bilgi için tıklayınız.

Sosyal Bilimlerde Eleştirel Yaklaşımlar Çalıştayları

Sosyal bilimlerin II. Dünya Savaşı’ndan bu yana dünya politikasındaki köklü değişimlere paralel olarak görece dönüşüm geçirdiği bir gerçektir. Dünya politik sisteminde, devletler arası siyasal ilişkilerin yeniden biçimlenmesinin yanı sıra sömürgeci dünya düzenine karşı ortaya çıkan anti-kolonyal mücadele, modern yaşam biçimi ve dünya görüşüne karşı gelişen ve yukarıdan aşağıya muhalefet gibi dipten gelen bütün dünya ölçeğindeki toplumsal hareketler, modern sosyal bilimcinin zihin dünyasını şekillendiren ve yerleşik hale gelen modernist paradigmaların sorgulanmasına yol açmışlardır.

Modern akademik sistem, Avrupalı insanın yaşadığı dünyayı kendi zihniyet dünyasına göre şekillendirme konusunda yeterince özgüven ve kararlık sahibi olmasına paralel bir biçimde Avrupamerkezci esasların ortaya konulmasının neticesinde ortaya çıkmıştır.

İlmi Etüdler Derneği (İLEM), bu algıdan yola çıkarak sosyal bilimlerde eleştirel bir bakışa duyulan ihtiyacın farkına varmış ve bu ihtiyacın giderilebilmesine imkan sağlayacak bir dizi çalıştay planlamıştır. Sosyal Bilimlerde Eleştirel Yaklaşımlar başlığı ile düzenlenmekte olan çalıştaylar dizisi mevcut ve hakim sosyal bilim anlayışından uzaklaşmanın imkanlarını arayarak Avrupamerkezci algıyı kırma ve kendi kavramlarımızı üretebilme yolunda ilk adımı atmıştır.

Uzman akademisyenlerin kendi alanlarındaki algıyı değiştirmeye yönelik kıymetli çalışmalarının da katkısı ile her yıl bu hedefe biraz daha yaklaşılmaktadır.

Sosyal Bilimlerde Eleştirel Yaklaşımlar Çalıştayları kapsamında “Avrupamerkezciliğin Ötesi” ve “Sosyal Bilimlerde Kavram Geliştirme” başlıkları ele alınmıştır.

 

Detaylı bilgi için tıklayınız.

İLEM - İlmi Etüdler Derneği

TARAFINDAN HOST EDİLMEKTEDİR.